World of Wonder

sneeuwluipaard welp

Speuren naar het spook van de bergen: de sneeuwluipaard

Hoog in de Himalaya leeft een katachtige die zelden wordt waargenomen: een sneeuwluipaard. Een Franse fotograaf vond het mysterieuze dier na veel omzwervingen in de onherbergzame hoogten van Tibet en maakte een unieke fotoserie.

Hij wordt weleens ‘het spook van de bergen’ genoemd want het sneeuwluipaard is een expert in het ontwijken van mensen. Zijn leefgebied in de Himalaya waar hij het liefst verblijft ligt op grote hoogtes van 2700 tot 3000 meter. Deze imposante kat komt voor in alle landen in en rond het Himalayagebergte, van Afghanistan tot Mongolië en van India tot China.

Het dier leeft op kale, steile hellingen. Zijn ranke lichaam is prima aan dat ruige terrein aangepast; de voorpoten zijn korter dan de achterpooten, waardoor de sneeuwluipaard een volleerd springer is. Zijn dikke staart van ruim een meter lang helpt zijn evenwicht te bewaren.

Door hun schuwheid is er nog steeds relatief weinig bekend over sneeuwluipaarden. Het Wereld Natuur Fonds (WNF) en de International Union for Conservation of Nature houden zich al jaren bezig met deze dieren, die door jagers, stropers en oprukkende landbouw worden bedreigd – zodanig zelfs dat ze sinds 1972 op de lijst van bedreigde diersoorten staan. Bovendien zorgt de klimaatopwarming ervoor dat de boomgrens naar boven verschuift waardoor hun leefgebied (de kale hellingen) steeds kleiner wordt. Maar onlangs zijn de sneeuwluipaarden wel naar een categorie hoger ‘kwetsbaar’ verhuis nadat de situatie toch iets minder ernstig is dan gevreesd werd. Het precieze aantal sneeuwluipaarden is niet bekend, maar volgens het WNF ligt het tussen de 4000 en 6500.

Sneeuwluipaard

Sneeuwluipaard

Icoon van Centraal-Azië

Voor veel natuurliefhebbers en fotografen heeft de sneeuwluipaard een mythische status. Dat komt niet alleen door zijn onzichtbaarheid, maar ook door zijn gracieuze verschijning en zijn opmerkelijke vermogen te overleven in het onvriendelijke klimaat van de Himalaya. De grote kat is een icoon van de Centraal-Aziatische natuur geworden. Veel beroemde wildlifefotografen hebben pogingen gedaan het dier voor hun lens te krijgen. Bij sommigen mislukte dat faliekant, anderen verbleven maandenlang in het hooggebergte om uiteindelijk met een cameraval een glimp van het wilde dier op te vangen. Zo ook de Franse fotograaf Munier die al langere tijd verzot was van luipaarden. Hij wilde graag in de voetsporen van andere fotografen treden en ging daarom zijn geluk in Tibet beproeven. Zijn toevluchtsoord werd het plateau van Tibet dat ook wel de derde pool wordt genoemd omdat het er zo leeg en mensonvriendelijk is. En dat trekt hem natuurlijk aan. Bovendien leven er naast sneeuwluipaarden nog enkele andere bijzondere dieren waarover weinig bekend is, zoals de pallaskat en de Tibetaanse vos. Redenen genoeg dus om voor deze plek te kiezen.

Sneeuwluipaard paspoort:

  • Naam: Sneeuwluipaard (wordt ook wel sneeuwpanter genoemd)
  • Wetenschappelijke naam: Panthera Uncia
  • Lengte: 100 tot 130 centimeter
  • Gewicht: vrouwtje 40-45 kg, mannetje 45-55 kg
  • Vacht: grijs of geelgrijs met donkergrijze vlekken en rondjes. Op de buik zijn de haren tot 12 centimeter lang. In de winter wordt de vacht bijna wit.
  • Jachttechniek: loert vanuit de hoogte, sluipt onopvallend en heel langzaam dichterbij en overvalt de prooi.
  • Voedsel: het blauwschaap en de Siberische steenbok, aangevuld met kleine zoogdieren zoals marmotten. Soms wordt ook vee aangevallen.
  • Maaltijden: gemiddeld vangt een sneeuwluipaard 1 keer in de 8 dagen een prooi.
  • Levensverwachting: 15 jaar
  • Geluid: sneeuwluipaarden brullen niet. De vrouwtjes ‘miauwen’ heel hard tijdens de paringstijd om mannetjes aan te trekken.

Het sneeuwluipaard op het spoor

Munier was al twee keer eerder doorgedrongen tot Tibet, dat door China hermetisch afgesloten is. Zijn hoofddoel was toen de wilde jak, van de sneeuwluipaarden zag hij alleen sporen. Bij zijn derde bezoek heeft hij inmiddels voldoende ervaring, zowel met de autoriteiten als met de ongastvrije natuur, om zich volledig op de mysterieuze kat te kunnen richten.

“Een lokale gids is onmisbaar,” vertelt hij, “maar ik weet inmiddels ook dat ik beter nog iemand mee kan nemen. Want om de sneeuwluipaard te vinden, heb je echt extra ogen nodig. Het dier is zo goed gecamoufleerd dat je er zo overheen kijkt, zelfs als het relatief dichtbij is; het vlekkenpatroon van zijn vacht gaat volledig op in de rotswanden.”

Tijdens zijn derde reis trof Munier een herder wiens jak recent was aangevallen door een sneeuwluipaard. Het karkas was nog grotendeels intact en de herder wilde het vlees gaan verkopen. Munier besloot direct om de man ervoor te betalen, zodat hij het vlees kon laten liggen. Dan zou de sneeuwluipaard vanzelf weer terugkeren. Een gouden zet: de cameraval die de fotograaf had opgesteld, legde ’s nachts vast hoe de sneeuwluipaard zijn prooi opnieuw bezocht en de volgende dag kon de fotograaf het verse spoort volgen. Zo vond hij, na urenlang turen door de verrekijker, zijn eerste sneeuwluipaard.

Sneeuwluipaarden leven solitair. Alleen in de paringstijd (februari en maart) zoeken mannetjes en vrouwtjes elkaars gezelschap, maar na de daad gaan ze weer snel hun eigen weg. Elk sneeuwluipaard heeft een flink territorium (zo’n 50 tot soms wel 400 km²) en houdt de grenzen daarvan dagelijks in de gaten door ze te markeren. Dat gebeurt met urine en door met de wangen langs bepaalde rotsen te schuren waardoor er een geur vrijkomt. De buurluipaarden komen regelmatig even ruiken op deze markeerplekken.

“Vermoedelijk halen ze allerlei informatie uit geuren, zoals bijvoorbeeld het geslacht en andere zaken. Eigenlijk zijn deze geursporen de sociale media van de sneeuwluipaarden”, zegt Munier lachend.

Het spook van de bergen

Het spook van de bergen

Oog in oog met de sneeuwluipaard

Tijdens zijn vierde reis naar Tibet bezocht de fotograaf dezelfde plek waar hij eerder succes had gehad. Al na een paar dagen ontdekte hij sneeuwluipaarden in de verte. Helaas bleek de Chinese politie het toen op Munier te hebben voorzien. Hij werd gearresteerd en verbleef drie dagen in een cel op verdenking van stroperij. Door een flinke som smeergeld te betalen en een verklaring te ondertekenen om nooit meer in dat gebied te komen, kon hij uiteindelijk gaan.

De fotograaf besloot een paar honderd kilometer zuidelijker opnieuw een poging te wagen, waar hij al vrij snel weer een sneeuwluipaard ontdekte. Meerdere keren dag hij het dier snuffelen aan een overhangende rots, om even de laatste nieuwtjes van de buren te lezen. Toen het dier zich niet meer liet zien, volgde hij het spoor naar een prachtige vallei en ontdekte toen een moedersneeuwluipaard met een kleintje.

“Ik heb al heel wat meegemaakt in de wildernis maar dit was voor mij een van de absolute hoogtepunten”, vertelt Munier. “Ik vond een prima verstopplaats achter een rots waar ik moeder en kind in de gaten houden. Ik zag haar jagen op een blauwschaap, het favoriete voedsel van sneeuwluipaarden. En toen dat mislukte, trokken de moeder en kind verder de vallei in. Ik bleef ze volgen.”

Munier was het dier tot op honderd meter gevolgd, toen de moeder hem in de gaten kreeg. “Het dier dacht waarschijnlijk dat ik een jak was en kwam recht op mij af. Ze naderde tot op ongeveer 50 meter. Ik kon er eerst nog een paar foto’s van nemen, maar toen ik besefte welk gevaar ik liep, stopte ik ermee. Mijn reflex was opstaan en haar duidelijk maken dat ik geen prooi was. We keken elkaar diep in de ogen en toen rende ze weg…”

Eén worden met de natuur. Dat is een emotie die Munier tijdens zijn expedities heel vaak beleeft. Tijdens zijn zoektocht naar de sneeuwluipaard was dit gevoel extreem sterk. Zijn ontmoeting met de sneeuwluipaard is bijna niet in woorden te vatten…

 

Leave a Reply

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.